Het nieuwe studiejaar is deze week weer begonnen. Allemaal nieuwe eerstejaars studenten die ik tegenover me zie. Hun eerste week, hun eerste les. Allemaal onbevangen, allemaal nieuwsgierig en allemaal wat gespannen over wat komen gaat. Een prachtig moment om het 3^e principe van mindfulness te introduceren: de frisse blik.

Kennis en ervaring: je grootste vijand

Er is geen groter gevaar dan kennis en ervaring. Je weet van te voren al hoe je iets moet maken, hoe een project verloopt of hoe je het beste een bepaald resultaat bereikt. Je weet waar het fout kan gaan en waar je extra op moet letten. Zonder dat we het in de gaten hebben, zitten we vast in patronen en bekende wegen. Vaak gedreven door een (onbewuste?) drang naar efficiency, want: er is altijd tijd te kort. Onze kennis en ervaring helpt ons vaak en tegelijkertijd beperkt het ons ook. Het beperkt ons in het vinden van de beste oplossing, in het ontdekken van nieuwe inzichten en in het scheppen van kansen.

Beginner’s mind: kijken alsof je het voor het eerst ziet

Mindfulness vraagt je om naar zo’n situatie te kijken alsof het de eerste keer is dat je zoiets meemaakt. Zoals de eerstejaars studenten in hun eerste les over Management. Wees nieuwsgierig. Verwonder jezelf. Met een frisse blik stel je andere vragen en zie je andere dingen. Er is nog niet een ‘normaal’,  een ‘goed’ of ‘fout’. Toch is dat nog best wel moeilijk. Hoe ontdoe je jezelf van alle kennis en ervaring die je hebt?

Het ‘wat als…’ scenario

Een handig hulpmiddel om een frisse blik te oefenen is door jezelf te prikkelen met de vraag ‘wat als…’: ‘wat als de reguliere oplossingen nu eens niet meer werken?’; ‘wat als alles wat normaal is, niet meer kan?’.

Herinner je nog het begin van de coronaperiode? Opeens moest iedereen thuisblijven, je mocht niet meer bij elkaar in de buurt komen, je kon niet meer normaal werken. Wat hebben veel mensen toen met een frisse blik moet kijken. En wat kwamen er verrassend veel mooie, nieuwe oplossingen, werkwijzen en ideeën uit voort.

Dat is wat een frisse blik doet: iets wat voor jou bekend is, anders benaderen. En als je anders kijkt, zie je ook andere dingen.

Wees een OEN (of een alien)

Hoe creëer je een frisse blik?

1. De makkelijkste manier om een frisse blik te creëren is om vragen te stellen waarvan je het antwoord al weet. Alleen zoek je nu bewust naar een ander antwoord. Je mag je fantasie daarbij laten meedoen, hoor. Uitgaand van het feit dat je bij een frisse blik niets weet, is elke vraag een oprechte poging om iets te begrijpen wat nieuw voor je is en is elk antwoord voor jou even waardevol (want je weet niet beter)
2. Wees een OEN: Openminded, Engaged & Nosy. Stel vragen, ook al weet je misschien het antwoord al. Stel nog meer vragen. Kijk op een andere manier naar de situatie, de kwestie of het product. Draai het om, zoek een ander perspectief. Wat weet je nog niet? Wees enorm gedreven om het naadje van de kous te weten. Laat je verrassen door het bekende. Daag jezelf uit om iets te ontdekken dat je nog niet weet.
3. Ga in gesprekken volledig op in het luisteren. Doe alsof je de persoon die spreekt niet kent en dat wat hij zegt belangrijk is voor jou om te functioneren. Luister zonder oordeel (principe 1) en met geduld (principe 2).
4. Observeer hoe kleine kinderen de wereld ontdekken. Voor hen is veel nieuw en zij zijn supernieuwsgierig. Ze hebben vaak de meest fantastische ideeën en bijzondere vragen. Doe eens gek: leg kleine kinderen eens een kwestie voor waar jij mee zit en observeer hoe ze er meer om gaan, welke vragen ze stellen en met welke opmerkingen en suggesties ze mee komen. Er gaat een wereld voor je open.
5. Wees een alien: deze techniek is bij velen wel bekend. Stel, een alien komt op bezoek in jouw organisatie. Hij is totaal onbekend met de aarde, de mens en alles waarmee wij leven. Hoe kijkt hij tegen de zaken aan? Hoe leg je hem dingen uit? Wat is voor hem logisch en wat niet? Welke oplossingen/inzichten zou hij aandragen?

Voordelen Van Een Frisse Blik

Door regelmatig vanuit een beginnersperspectief te kijken en te luisteren creëer je voor jezelf de volgende voordelen:

• Je voorkomt tunnelvisie
• Je merkt het verschil tussen écht luisteren en ‘ene oor in, andere oor uit’
• Je ontwikkelt een alerte blik
• Je laat je creativiteit groeien
• Je ontdekt nieuwe wegen (en wie weet waar dat toe leidt)

Waarbij had jij voor het laatst een frisse blik? En hoe beviel dat? En bij welke gelegenheid had jij graag een frisse blik gewild, maar heb jij je toch weer laten verleiden tot de vaste patronen? Ik ben reuze benieuwd naar je reactie.