Denk jij ook wel eens “Hoe dom is dit?” of zoiets als “Natuurlijk, juist hij moet weer dwars liggen.” En mijn persoonlijke favoriet: “Ik had het beter zelf kunnen doen”.

Onbewust zijn we razendsnel met een oordeel over bijna alles. Diverse onderzoeken tonen aan dat mensen bij een eerste ontmoeting al in milliseconden een eerste oordeel hebben geveld over de ander (o.a. Willis&Todorov, Psychological Science, 2006). Hoe ‘zen’ is dat?

Oordelen of niet oordelen?

Oordelen stuurt ons – vaak onbewust – in een bepaalde richting en beperkt daardoor een ‘open mind’. Niet voor niets is het eerste principe van mindfulness dan ook: niet oordelen. Of liever: het cultiveren van mildheid.

In de huidige wereld met steeds meer polarisatie, uitsluiting, vernauwde blikken en spierballentaal wordt mildheid steeds vaker als een zwakte gezien. Mildheid is voor ‘softies’. Het tegendeel is waar. Mildheid is een vorm van mentale kracht. Het stelt je in staat om helderder te zien, menselijker te reageren en met meer rust te navigeren door complexiteit.

Oordelen is automatisch. Mildheid is een keuze.

Van nature labelen we: goed, fout, slim, dom, sterk, zwak. Dat mechanisme is evolutionair handig, maar in het dagelijks leven vaak een bron van stress, ruis en misverstanden. Mindfulness nodigt je uit om dit patroon te herkennen, zonder het direct te willen veranderen. Alleen al waarnemen dat je oordeelt — “ah, daar is weer dat stemmetje” — opent de deur naar bewustzijn en keuzevrijheid. Dat moment van opmerkzaamheid maakt ruimte voor iets nieuws: nieuwsgierigheid in plaats van kritiek, begrip in plaats van weerstand.

Mildheid is niet soft — het is strategisch

Voor wie werkt met mensen, is mildheid geen feelgood-principe, maar een cruciaal instrument. Het helpt je om werkelijk te luisteren, nuance te zien en de mens achter het gedrag te herkennen — bij anderen én bij jezelf. Een oordeel sluit af. Mildheid opent. En precies in dat openen ontstaat verbinding, vertrouwen en creativiteit. Probeer het eens bij je volgende lastige gesprek: laat het oordeel even wachten. Vraag je af: wat speelt hier écht?

Begin klein: start met één ademhaling

Mindfulness is geen trucje dat je ‘even doet’, maar een bepaald gedrag dat je kunt oefenen. Begin simpel. De volgende keer dat je jezelf betrapt op een streng of veroordelend gedachtepatroon, neem één bewuste ademhaling en bedenk: dit is gewoon wat er nu is. Niet meer, niet minder. Geen oordeel nodig. Alleen waarneming.

Het veranderen van gedrag kost tijd. Ook hiervoor geldt: oordeel niet. De intentie om mindfull (of zen 😊) te leven en iedere stap die je daarin neemt, zoals het lezen van dit artikel, is een vooruitgang. Voor je het weet, ga je van onbewust onbekwaam naar onbewust bekwaam.

Sharing = caring

Hoe streng ben jij voor jezelf — en voor anderen? In welke situaties merk je dat oordelen de overhand neemt of je in de weg zit? Wat roept dit principe van niet oordelen bij jou op? En welke (eerste) stappen heb je gezet? Laat het me weten in de reacties. Samen maken we elkaar sterker. Namasté.